Wie in Nederland op zoek is naar het ultieme eilandgevoel kan maar het beste naar Schiermonnikoog gaan. Want het kan geen toeval zijn dat de populaire tv-serie 'Eilanders' uitgerekend hier werd opgenomen, een docu-soap in zestien afleveringen die in 2005 en 2006 werd uitgezonden door de EO. Hierin werden zeven leden van de bijna duizend zielen tellende eilandgemeenschap in hun dagelijkse leven gevolgd, waarmee  een uniek beeld werd geschetst van wat leven op een eiland inhoudt.

Daarnaast werd Schiermonnikoog op 13 mei 2006 in een door de NCRV georganiseerde tv-verkiezing uit 12 nominaties verkozen tot de 'Mooiste plek van Nederland'. Twee bijna  onweerstaanbare redenen dus om dit bijzondere eiland eens te bezoeken.

Schiermonnikoog is het kleinste en meest oostelijk gelegen Nederlandse Waddeneiland. Tenminste, als we de drie zandplaten die samen geacht worden het eiland Rottum te vormen even buiten beschouwing laten. Aan de permanente bewoning daarvan is met de pensionering van de laatste strandvoogd van Rottumeroog in 1965 een eind gekomen en sindsdien wordt het eiland aan de natuur overgelaten.

Met Schiermonnikoog is dat nog niet het geval. Qua landschap bezit het alle kenmerken van de andere Waddeneilanden: strand, duinen, bos, een polder, kwelders en natuurlijk het wad, maar alles op een kleinere schaal. En waar op de grotere eilanden meerdere dorpjes te vinden zijn is er op Schiermonnikoog maar één. Wat het eiland verder bijzonder maakt is het feit dat er nauwelijks auto's rijden. Daardoor is het een oase van rust.
 

Het eiland van de monniken

Over de geologische geschiedenis van Schiermonnikoog kunnen we hier kort zijn; deze verschilt namelijk niet wezenlijk van die van de andere Waddeneilanden zoals Ameland en Terschelling. Samen vormen zij de overblijfselen van een vroegere strandwal die ontstond in het oud-Holoceen, een periode die 5000 jaar voor het begin van onze jaartelling eindigde. Tussen de eerste en de dertiende eeuw na Chr. zorgden talloze stormen ervoor dat het moerassige achterland achter de strandwal steeds vaker overstroomd werd totdat uiteindelijk de Waddenzee ontstond, een permanent watergebied waarvan alleen bij eb nog delen droogvallen. De brokstukken van de strandwal vormen nu een lange reeks van eilanden die zich uitstrekt van Den Helder in Nederland tot Esbjerg in Denemarken en die de Waddenzee scheidt van de Noordzee.

Aangenomen wordt dat er al vóór de vorming van de Waddenzee mensen woonden op de strandwal die immers, in tegenstelling tot het moerassige achterland, een droge en veilige verblijfplaats bood. Op Schiermonnikoog zijn er echter geen sporen van deze vroege bewoning teruggevonden.

De oudste schriftelijke vermelding van Schiermonnikoog dateert van 24 oktober 1440, in een document van Philips van Bourgondië. Het eiland behoorde in die tijd tot het bezit van het klooster Claercamp van Rinsumageest, bij Dokkum in Friesland. De monniken die het eiland bewoonden behoorden tot de orde der Cisterciënzers, die toen vanwege de grijze pijen die ze droegen 'schiere monniken' (grijze monniken) werden genoemd. Zo is Schiermonnikoog aan zijn naam gekomen; het achtervoegsel 'oog' is een oude benaming voor eiland die we ook elders in het Waddengebied wel tegenkomen (Rottumeroog, Lauwersoog, Langeoog, Spiekeroog, Wangeroog).

De monniken gebruikten het eiland voornamelijk om er vee te laten grazen. Zij bouwden er de eerste dijken, om de weidegronden te beschermen tegen overstromingen door de zee. Zo ging het leven er eeuwenlang zijn kalme gangetje, want in tegenstelling tot bijvoorbeeld Texel en Terschelling, die in deze tijd voortdurend inzet waren van een machtsstrijd tussen de machthebbers van Holland en Friesland omdat ze door hun ligging van strategisch belang waren, gingen de grote politieke conflicten aan Schiermonnikoog voorbij.
 

Tijdens de Reformatie in de zestiende eeuw raakten in de Noordelijke Nederlanden de katholieke kloosters hun bezittingen kwijt. Zo werd Schiermonnikoog in 1580 eigendom van de Staten van Friesland. Die wisten echter niet goed wat ze met het eiland aanmoesten en toen ze krap bij kas zaten verkochten ze de Heerlijkheid Schiermonnikoog in 1640 voor 18.366 gulden aan de Gooise adellijke familie Stachouwer, die het eiland ruim twee eeuwen lang, tot 1859, in bezit had.

In al die jaren gebeurde er niet al te veel. De gebeurtenissen in de grote wijde wereld beroerden deze vergeten uithoek nauwelijks en behoudens een enkel opstandje van de lokale bewoners tegen de eigenzinnige freule Catharina Maria Stachouwer halverwege de 18e eeuw, waarbij de Staten van Friesland zelfs een detachement soldaten naar het eiland moesten sturen om de freule te beschermen en de orde te herstellen, bleef het betrekkelijk rustig op Schiermonnikoog.

De enige bedreiging die de eilanders echt bezighield kwam, zoals altijd, van de zee. Door de heersende westenwinden en de zeestromingen vond aan de westkant voortdurend kustafslag plaats, terwijl het eiland aan de oostkant door aanslibbing juist aangroeide. Schiermonnikoog verplaatste zich dus als het ware in oostelijke richting met een snelheid van ongeveer een halve kilometer per eeuw.

Door dit proces kwam begin 18e eeuw het dorpje Westerburen op de westpunt van het eiland steeds dichter bij de zee te liggen. Gevreesd werd dat het in zee zou verdwijnen -wat uiteindelijk ook gebeurde- en daarom werd in 1720 begonnen met de bouw van een nieuw, meer oostelijk gelegen woonkern, het huidige dorp Schiermonnikoog. De restanten van het oude en verlaten dorp Westerburen werden tijdens een hevige storm in 1760 door de zee verzwolgen.
 

In 1859 verkocht de familie Stachouwer Schiermonnikoog voor 96.055 gulden aan mr. John Eric Banck uit Den Haag. Deze man heeft zich op velerlei manieren verdienstelijk gemaakt voor het eiland. In 1860 begon hij met de aanleg van een sterke Waddendijk aan de zuidwestkant om een eind te maken aan de kustafslag. Zo ontstond de polder die een aanzienlijke uitbreiding van het landbouwareaal op het eiland betekende en die nu nog zijn naam draagt, de Banckspolder. Tevens liet hij een begin maken met het beplanten van de duinen met helmgras om de voortdurende zandverstuivingen tegen te gaan. Ter herinnering aan mr. Banck staat er op de dijk die hij liet bouwen, op zijn favoriete plekje bij de jachthaven, een monument in de vorm van een zitbank met een weids uitzicht over de Waddenzee: de Bank van Banck.

Mr. Banck had Schiermonnikoog slechts kort in zijn bezit; reeds in 1878 verkocht hij het eiland voor 150.000 gulden aan de Duitse graaf Hartwig Arthur von Bernstorff-Wehningen. Onder diens bewind werd het huidige dennenbos aangeplant, dat bedoeld was voor commerciële houtproductie. Ook maakte hij een bescheiden begin met het bevorderen van het toerisme naar het eiland door een badhotel te laten bouwen.

Toen de graaf in 1940 overleed erfde zijn zoon Bechtold Eugen Graf von Bernstorff Schiermonnikoog. Hij zou er niet lang plezier van hebben, want inmiddels was de Tweede Wereldoorlog uitgebroken en werd het eiland grotendeels militair gebied. Na de oorlog werd het door de Staat der Nederlanden als oorlogsbuit geconfisqueerd en tijdelijk beheerd door de Rijksdienst der Domeinen. In 1949 kreeg Schiermonnikoog de status van zelfstandige gemeente, als onderdeel van de provincie Friesland.
 

Schiermonnikoog in
Google Earth (klik op de afbeelding om te vergroten)

De Tweede Wereldoorlog op Schiermonnikoog

Zoals al eerder gezegd gingen de grote gebeurtenissen in de wereld vrijwel ongemerkt aan Schiermonnikoog voorbij. De Tachtigjarige Oorlog, de Franse Revolutie, de Napoleontische tijd, de eilanders merkten er weinig van. Maar met de Tweede Wereldoorlog was dat anders.

Al vrij snel na de Nederlandse capitulatie in mei 1940 arriveerde er een Duitse bezettingsmacht op Schiermonnikoog, die zou uitgroeien tot zo'n 800 man, een verdubbeling van de eilandbevolking. In de plannen van de Duitsers ging Schiermonnikoog deel uitmaken van de zgn. Atlantikwall, een kustverdedigingslinie die zich uitstrekte van de Frans-Spaanse grens tot in Noord-Noorwegen.

Een belangrijk onderdeel van de luchtverdediging was een keten van radarstations met de codenaam Wassermann, bedoeld om invliegende vijandelijke vliegtuigen in een vroegtijdig stadium te ontdekken zodat er jachtvliegtuigen op afgestuurd konden worden. Een van die radarstations was op Schiermonnikoog gepland en daartoe werd op het hoogste duin van het eiland een enorme bunker gebouwd, die tot op de dag van vandaag bekend staat als 'De Wassermann'. Maar toen de bunker klaar was en de 40 meter hoge radarantenne moest worden geplaatst bleek deze niet te passen op zijn fundering. Aangenomen wordt dat de Nederlandse onderaannemers de bouw saboteerden door te knoeien met de maatvoering. Uit arren moede hebben de Duitsers zich toen moeten behelpen met een veel kleiner en eenvoudiger radarstation dat op een naburig duin werd gestationeerd.
 

De Duitse bezetting heeft een belangrijk stempel op het eiland gedrukt. Voor de militairen die nodig waren voor de bediening en de verdediging van de radarinstallaties werd een compleet bunkerdorp gebouwd dat de codenaam Schlei (zeelt) kreeg. Voor de eilandbewoners was dit streng verboden terrein. De Duitsers legde zelfs een 5½ kilometer lange smalspoorlijn aan van de oude veerdam -de huidige jachthaven- naar het Schleidorp, met name voor het vervoer van bouwmaterialen en voorraden. Daardoor is  Schiermonnikoog het enige van de Nederlandse Waddeneilanden dat ooit een spoorlijn heeft bezeten.

Het feit dat het radarstation nooit goed heeft gefunctioneerd heeft er waarschijnlijk mede toe bijgedragen dat Schiermonnikoog nooit zware bombardementen te verduren kreeg. Elders langs de Atlantische en Noordzeekust waren de Duitse radarinstallaties namelijk een gezocht doelwit voor de geallieerde bommenwerpers, om zo de Duitse luchtverdediging blind te maken. Ook verder hebben zich tijdens de Duitse bezetting op het eiland gelukkig geen gevechtshandelingen voorgedaan, afgezien van een verdwaalde vliegtuigbom die op 28 juli 1943 op het eiland neerkwam en 7 mensen doodde, waaronder de burgemeester.

De geïsoleerde ligging van Schiermonnikoog zorgde er wel voor dat de oorlog er langer duurde dan in de rest van Nederland. Toen in april 1945 de provincie Groningen door Canadese troepen werd bevrijd vluchtte een groep van 120 SS-ers naar het eiland, waar toen het Duitse garnizoen nog de dienst uitmaakte. Pas op 7 mei, twee dagen na de algehele capitulatie van alle Duitse troepen in Nederland, gave de Duitsers op Schiermonnikoog zich over en het duurde nog tot in juni van dat jaar dat de laatste 600 Duitse militairen werden afgevoerd en het eiland pas echt helemaal bevrijd was.
 

Het Duitse smalspoorlijntje op Schiermonnikoog in 1943
bron: schiermonnikoog.nl

De moderne tijd - natuur en toerisme

Na de oorlog was er, van 1946 tot ongeveer 1965, een opleving van de Nederlandse walvisvaart en een aantal bewoners van Schiermonnikoog zocht, geheel in lijn met de traditie van de Waddeneilanden, daarin zijn fortuin. Een van hen, Klaas Visser, werd zelfs kapitein van de 'Willem Barendsz', het grote vlaggenschip van de Nederlandse walvisvloot. In 1950 schonk hij de kaken van een in de Zuidelijke IJszee gevangen blauwe vinvis aan zijn geboorte-eiland. De kaken werden als een toegangspoort tot de Willemshof in het centrum van het dorp geplaatst, daar waar vroeger de zeevaartschool was, als een soort monument voor de zeevaart in het algemeen en de walvisvaart in het bijzonder.

Nadat Nederland in de jaren zestig van de vorige eeuw was gestopt met de commerciële walvisvaart speelde de visserij nog slechts een marginale rol als middel van bestaan op Schiermonnikoog. Veel belangrijker werd het toerisme, dat na de Tweede Wereldoorlog goed op gang kwam. Vandaag de dag bezoeken jaarlijks zo'n 300.000 toeristen het eiland; een enorm aantal in verhouding tot de lokale bevolking van nog geen duizend zielen. Maar in vergelijking met de bijna 1 miljoen gasten die het eiland Texel bijvoorbeeld jaarlijks ontvangt is het vrij bescheiden.

De mensen die naar 'Schier' -zoals het eiland vaak liefkozend wordt genoemd- komen doen dat niet in de eerste plaats om te genieten van de zon en de zee, want die zijn immers op de andere Waddeneilanden ook in ruime mate voorhanden. Ze komen ook niet voor de gezelligheid, want het 'uitgaansleven' in het enige dorpje is tamelijk beperkt. Nee, de meeste bezoekers kiezen bewust voor een verblijf op Schiermonnikoog vanwege de rust en de natuur, eigenschappen die doorgaans uitstekend samengaan.

De rijkdom aan vogels op het eiland en het aangrenzende wad is zeer groot en het is hier dan ook een echt paradijs voor vogelaars. Ook de plantenrijkdom is enorm; de helft van alle bloemen en planten die in de Nederlandse flora staan vermeld zijn hier, op dit betrekkelijk kleine stukje grondgebied, te vinden. Het is dus niet verwonderlijk dat het grootste deel van Schiermonnikoog in 1989 de status van Nationaal Park heeft gekregen, om die verscheidenheid ook voor de toekomst te behouden.

Naast de schitterende natuur zijn de rust en de stilte op Schiermonnikoog een ware weldaad voor wie wil ontsnappen aan de gejaagdheid en het rumoer van het hedendaags bestaan. Op het eiland is nauwelijks gemotoriseerd verkeer; bezoekers moeten namelijk hun auto achterlaten op de parkeerplaats bij de veerhaven van Lauwersoog, op het vasteland. Wie toch zijn auto wil meenemen moet daarvoor een speciale ontheffing aanvragen, welke slechts bij uitzondering wordt verstrekt. Alleen de eilandbewoners zelf zijn hiervan vrijgesteld, maar de meesten van hen gebruiken hun auto nauwelijks op het eiland en hebben hem op het vasteland staan. Het gemotoriseerd verkeer beperkt zich dan ook tot het noodzakelijke beroeps- en dienstvervoer voor de bevoorrading, de landbouw, taxi's en natuurlijk de lijnbussen die de reizigers van het dorp naar de veerhaven en terug brengen. De afwezigheid van verkeerslawaai is een unieke ervaring in het drukke en dichtbevolkte Nederland!
 

Een eerste indruk van Schiermonnikoog

De reis naar Schiermonnikoog begint in Lauwersoog, vanwaar de veerboot naar het eiland vertrekt. Het gaat te ver om Lauwersoog een dorp te noemen; meer dan een vissers- en een jachthaven, de aanlegsteiger voor de veerboot en een grote parkeergarage waar de eilandbezoekers hun auto kunnen stallen is er niet. Lauwersoog ontstond in 1969 toen de afsluitdijk van de Lauwerszee, een voormalige inham van de Waddenzee, werd gebouwd. Net als bij de Deltawerken in Zeeland werd er een kunstmatig werkeiland aangelegd voor de bouw van de afsluitcaissons en dat werd het latere Lauwersoog. Vandaar ook dat 'oog' in de naam, wat eiland betekent.

Je komt er na een lange reis waarbij je de bewoonde wereld steeds meer achter je lijkt te laten, zeker wanneer je het plaatsje Buitenpost bent gepasseerd. Het steeds leger en stiller wordende polderlandschap lijkt alvast een voorschot te nemen op de rust van Schiermonnikoog. Als dan tenslotte de dijk van de Waddenzee in zicht komt als een kaarsrechte, door de mens gecreëerde horizon, krijg je het gevoel dat je het einde van de wereld nadert. Daarachter is niets meer, of anders, op zijn minst, een heel andere wereld.
 

< klik op een foto om te vergroten

Na het vertrek vaart de veerboot langs de imposante spuisluizen van het Lauwersmeer, dat ontstond in 1969 door de afsluiting van de Lauwerszee. Om ook na de afsluiting het overtollige water vanuit het achterland af te kunnen voeren werden deze sluizen gebouwd. In het 90 km² grote Lauwersmeergebied, waarvan ongeveer 20 km² open water is gebleven, vinden we nu naast landbouw-, natuur- en recreatiegebieden ook een enorm groot militair oefenterrein. De combinatie van aan de ene kant natuurgebied en aan de andere kant oefeningen met tanks en zware artillerie lijkt op het eerste gezicht merkwaardig, maar desondanks heeft het hele gebied in 2003, net als Schiermonnikoog, de status van Nationaal Park gekregen.
 

Na nog geen tien minuten rijden sta je dan in het dorp Schiermonnikoog en de beste manier om een eerste indruk op te doen is door het maken van een korte rondwandeling. Daarbij vallen, behalve de landelijke rust die hier heerst, vooral de ordelijkheid en de regelmaat van de bebouwing op. Alsof het planmatig is aangelegd, en dat is natuurlijk ook zo. Want het dorp werd in 1720 volgens een vooropgezet plan gebouwd op de plaats van de toenmalige nederzetting Oosterburen, om de inwoners van het door de zee bedreigde Westerburen te huisvesten.

Alles werd met zorg ontworpen, de stroken of streken van bebouwing waaraan nu nog straatnamen als Middenstreek, Langestreek, Voorstreek en Nieuwestreek herinneren, de indeling van de kavels, de strakke rooilijnen en de ruime plaats die is toebedeeld aan het groen. Een mooi voorbeeld van dat laatste vinden we in de Langestreek, waar de huizen niet alleen door de voortuinen en een voetpad worden gescheiden van de rijweg, maar ook nog door een brede grasstrook met heggen en een dubbele bomenrij. Het maakt allemaal een buitengewoon vredige en zelfs bijna paradijselijke indruk, versterkt door het bijna volledig ontbreken van gemotoriseerd verkeerslawaai.
 

Het centrum van het dorp is waar de Langestreek, de Middenstreek en de Nieuwestreek samenkomen met de Reeweg, die naar de vroegere rede en tegenwoordige jachthaven leidt. Hier vinden we de Willemshof met het gemeentehuis en het wijkgebouw, de kerk en de school en de twee oudste hotels van het dorp, Hotel van der Werff en Hotel Graaf Bernstorff, genoemd naar de laatste privé-eigenaar van het eiland. Op het ruime terras van laatstgenoemd hotel, waar je bijna tot zonsondergang van de laatste zonnestralen kunt genieten, is het goed toeven.
 

Hoewel Schiermonnikoog maar een beperkte omvang heeft is het met zijn lengte van ruim 17 km het toch wel wat te groot om helemaal te voet te verkennen. Daarvoor is de fiets een meer geschikt middel, temeer omdat er zo'n 30 km aan fietspaden is aangelegd. Die liggen allemaal in het westelijke deel van het eiland; het oostelijke gedeelte, dat ongeveer tweederde van de totale lengte uitmaakt, bestaat geheel uit nauwelijks begaanbaar kweldergebied dat door slechts een enkel (voet)pad ontsloten wordt.

Mijn fietstocht gaat vanuit het dorp in zuidelijke richting door de polder naar de Waddenzeedijk, waar ik rechtsaf sla en te maken krijg met een stevig uit het westen waaiende tegenwind. Na het passeren van de 'Bank van Banck' kom ik op het Minne Onnespad, dat rond de Westerplas leidt. Dit moerassige gebied was ooit een zoute kwelder, maar veranderde na de bedijking in het belangrijkste zoetwaterreservoir van het eiland. Het water is zo zuiver dat hier het drinkwater voor de eilandbewoners wordt gewonnen. Bijna alle eendensoorten die in Nederland voorkomen zijn hier te vinden.

Na de Westerplas fiets ik door de Westerduinen in noordelijke richting, de westpunt van het eiland rondend. Dit gedeelte wordt gedomineerd door de twee vuurtorens van Schiermonnikoog, de rode buitentoren en de witte binnentoren of Zuidertoren, die dichter bij het dorp ligt. Beide torens werden in 1853-1854 gebouwd met de bedoeling dat de zeelui met behulp van de twee lichten hun positie op zee exact zouden kunnen bepalen. Als beide lichten op één lijn werden gebracht wezen ze een veilige vaarroute van de Noordzee naar de Waddenzee aan, tussen de zandbanken door, een truc die na een aantal jaren niet meer werkte door de voortdurende veranderingen van zandbanken en geulen.
 

Toen de buitentoren in 1910 een draaiend licht kreeg was de binnentoren niet meer nodig en werd het licht gedoofd. Hij werd echter niet gesloopt maar in gebruik genomen als watertoren, een functie die hij tot 1992 vervulde. Tegenwoordig zijn er diverse antennes op de toren aangebracht en fungeert hij alleen nog als communicatietoren. Schiermonnikoog is de enige plaats langs de Nederlandse kust waar zich het merkwaardige fenomeen van twee volwassen vuurtorens vlakbij elkaar voordoet.

Inmiddels ben ik op mijn fietstocht rond het eiland aan de noordzijde beland en wanneer ik de Badweg kruis, die van het dorp naar de kust leidt, besluit ik linksaf te slaan om eens te een kijkje te nemen aan het strand. Volgens de plaatselijke VVV moeten de stranden hier breder zijn dan overal elders in Nederland en dat zou inderdaad best wel eens waar kunnen zijn. In de afgelopen decennia zijn er voor de kust enkele zandbanken ontstaan die zich in de richting van het eiland verplaatsen en nu bezig zijn aan de kust vast te groeien, waardoor het strand zelfs nóg breder zal worden.

Maar er iets wel iets eigenaardigs aan de hand met het strand op Schiermonnikoog. Door de zandbanken wordt het strand zelf nauwelijks nog door de zee overspoeld en in die betrekkelijke luwte is zich allerlei plantengroei gaan ontwikkelen, zoals helmgras, duindoorn, zeemelkdistel, zeeraket en kattenstaart. Zelfs de orchidee is al gesignaleerd op het strand. Hele stukken strand langs de duinenrij zijn daardoor in hoog tempo aan het 'vergroenen', een ontwikkeling die niet door iedereen wordt gewaardeerd. Aan de andere kant, er blijft nog meer dan genoeg hagelwit zandstrand over, alleen moet je er wat verder voor lopen.
 

Wanneer ik de laatste duinenrij ben gepasseerd en de zee in zicht heb wordt mijn oog getroffen door een merkwaardig verschijnsel: op het strand, ongeveer halverwege de duinen en de zee, is een groep mensen in de weer om een aantal kleurige vlaggen aan stokken in een lange rij in het zand te plaatsen. De in de stevige westenwind wapperende vlaggen vormen een kleurrijk schouwspel, dat natuurlijk de nieuwsgierigheid prikkelt: wat is hier aan de hand? Is het een modern kunstwerk? Of een natuurkundig experiment misschien? Ik wil het toch wel graag weten en besluit er maar eens naartoe te lopen om het te vragen.
 

Nadat ik het bos achter me heb gelaten fiets ik verder in de richting van de Kobbeduinen, een gebied waar de zoute kwelders diep in de duinen binnendringen. Het levert een afwisselend landschap op, met een grote rijkdom aan planten en dieren. Het pad kruist enkele kreken die hier 'slinken' worden genoemd. Bij hoog water dringt het zeewater via deze kreken het land binnen en bij extreem hoge waterstanden overstroomt de hele kwelder, waardoor de zoutwatermilieu hier in stand blijft.

Via het Kwelderpad en het Dijkpad kom ik weer op de Waddenzeedijk terecht waar mijn rondrit over het eiland ook is begonnen, zij het dan dat ik nu op het oostelijk uiteinde van die dijk sta. Hier toont zich het voor de eilanden zo karakteristieke beeld van schapen met lammetjes die grazen op de groene dijk langs het wad, een tafereel dat altijd garant staat voor een paar vertederende plaatjes.
 

Met de stevige wind in mijn gezicht fiets ik over de Waddenzeedijk terug naar het westen. Juist wanneer ik de veerdam passeer trekken er grote zwermen ganzen over –het lijken me gewone grauwe ganzen– die uiteindelijk neerstrijken op het wad tussen de veerdam en de dijk. Het doet me weer beseffen hoe belangrijk de Wadden zijn als rust- en foerageergebied voor allerlei soorten trekvogels.
 

Na een tijdje te hebben genoten van het prachtige uitzicht over het eiland vanaf de bunker wandel ik nog even naar het fraai gelegen en sfeervolle zeemanskerkhof Vredehof, waar drenkelingen en slachtoffers van de twee wereldoorlogen, van alle strijdende partijen, begraven zijn. Daarna fiets ik terug naar het dorp, om mijn ronde van Schiermonnikoog in stijl te besluiten op het terras van Hotel Graaf Bernstorff.

Mijn kennismaking met Schiermonnikoog is bepaald niet tegengevallen. Het eiland maakt zijn belofte zeker waar. Je vindt hier alle landschappen die zo karakteristiek zijn voor de Waddeneilanden: zee, strand, duinen, bos, polder, kwelder en natuurlijk het wad zelf, met zijn enorme rijkdom aan zeedieren en vogels. Je vindt hier rust en stilte, slechts zelden verstoord door de herrie van gemotoriseerd verkeer.

Maar wat je hier vooral ook vindt is het echte eilandgevoel. Meer dan op de grotere eilanden voel je je hier los van het vasteland. Het ritme van het leven wordt bepaald door het komen en gaan van de veerboot. Als de boot een nieuwe lading bezoekers heeft afgezet heerst er even een koortsachtige bedrijvigheid, tot iedereen zijn plekje weer gevonden heeft. Zodra de boot vertrokken is keert de rust snel weer en weet je dat je er niet meer af kunt, dat je niet meer terug hoeft en kunt naar het jachtige leven van het vasteland, althans, tot de volgende boot. Een heerlijk, rustgevend gevoel, dat de echte eilandliefhebber zeker zal herkennen en waarderen. Die zal zich dan ook zeker thuis voelen op Schiermonnikoog!
 

Meer over Schiermonnikoog en aanverwante informatie

www.schiermonnikoog.nl
Website van de Gemeente Schiermonnikoog. Ook Duitse versie beschikbaar.

www.vvvschiermonnikoog.nl
Website van de VVV Schiermonnikoog.

www.wadden.nl
Website over het Waddengebied van de gezamenlijke VVV's van de vijf Nederlandse Waddeneilanden.

www.schiermonnikoog.net
Particuliere website met veel informatie over Schiermonnikoog.

www.schierweb.nl
Nog een particuliere website met veel informatie over geschiedenis, landschap en cultuur van Schiermonnikoog.

schiermonnikoog.pagina.nl
Schiermonnikoog startpagina.

www.nationaalpark.nl/schiermonnikoog
Website met informatie over het Nationaal Park Schiermonnikoog. Ook Engelse en Duitse versie beschikbaar.

www.kustgids.nl/schiermonnikoog
Informatie over Schiermonnikoog van de Kustvereniging EUCC, een Europese organisatie voor verantwoord kustbeheer in Europa.

www.waddenzee.nl
Website van het Projectbureau InterWad met informatie over de Waddenzee. Ook Engelse versie beschikbaar.
 

september 2006